Arbeidsmarkt Ontwikkelingen

Werknemers slecht voorbereid op baanverlies

Werknemers slecht voorbereid op baanverlies

Werknemers slecht voorbereid op baanverlies
De arbeidsmarkt verandert snel door digitalisering en de opkomst van kunstmatige intelligentie. Banen verdwijnen en er komen nieuwe functies bij. Veel werknemers zijn zich daar niet van bewust en maken nauwelijks gebruik van bij- en omscholing om zich daarop voor te bereiden.

Daar komt bij dat er plannen zijn om de AOW-leeftijd te verhogen, waardoor het noodzakelijker wordt voor werknemers om duurzaam inzetbaar te blijven en gezond de eindstreep te halen. De coalitie wil dan ook fors investeren in het zogeheten leven lang ontwikkelen.

Volgens loopbaancoach Ton Schoo van Endit, een bureau dat is gespecialiseerd in loopbaantrajecten en talentontwikkeling, werken mensen nu al langer door. Maar ze blijven hetzelfde beroep uitoefenen zolang scholing en ontwikkeling vrijblijvend zijn.

“Het is het verhaal van de kikker in de pan die steeds warmer wordt. Vergelijk het met sporten: voetballen gaat op een bepaalde leeftijd niet meer. Dan ga je iets anders doen, zoals padellen. Op de arbeidsmarkt blijven werknemers in hun eigen baan zitten en vragen ze zich na 25 jaar dienst af waarom ze van baan zouden moeten veranderen.”

Toch bestaan er genoeg mogelijkheden voor werknemers om een beroep te doen op verschillende scholingspotjes. Zo hebben verschillende sectoren opleidings- en ontwikkelingsfondsen, zoals de bouw, techniek en zorg.

Zo’n 1,5 miljard euro blijft op de plank liggen

Maar uit onderzoek van werkgeversvereniging AWVN blijkt dat bijna de helft daar geen gebruik van maakt. Daardoor blijft er jaarlijks 1,5 miljard euro op de plank liggen, terwijl er 4 miljard euro beschikbaar is.

Verder staan in bijna 80 procent van de cao’s en arbeidsvoorwaardenregelingen (avr’s) afspraken over scholing en ontwikkeling. Er worden onder meer afspraken gemaakt over werk-naar-werktrajecten, budgetten, de inzet van loopbaancoaches en stages. De meeste bedrijven stellen per werknemer jaarlijks 700 tot 1.000 euro beschikbaar.

Boodschap slaat niet aan

Het leven lang leren en ontwikkelen is al jarenlang een belangrijk onderwerp. Vakbonden, werkgevers en overheid maken zich daar hard voor, maar toch slaat de boodschap bij een groot deel van de werkenden niet aan.

“Dat heeft te maken met onze cultuur”, zegt een AWVN-woordvoerder. “Mensen hebben geen idee wat ze in de toekomst willen doen. Daarom is omscholing zo lastig. Verder ontbreekt de ondersteuning en de infrastructuur om dit goed te begeleiden. Bedrijven, werknemers en overheid moeten dit samen implementeren. Geld is het probleem niet.”

Volgens loopbaancoach Schoo is het beter al als werknemer en werkgever met elkaar in gesprek gaan over inzetbaarheid, zonder dat de medewerker het gevoel krijgt dat het bedrijf van hem of haar afwil.

“Dat kan door zulke gesprekken te verplichten. Bijvoorbeeld door vast op te nemen dat alle medewerkers die vijftig worden, een gesprek over hun inzetbaarheid krijgen. Daarin kunnen zij aangeven hoe ze ervoor staan en wat ze nodig hebben om gezond hun pensioen te halen.”

‘Wake-up call voor werknemers’

De plannen om de AOW-leeftijd te verhogen, moeten juist een wake-upcall zijn voor werknemers, meent Martijn van Haagen van opleidingsinstituut de Baak.

“Werkenden moeten hun verantwoordelijkheid nemen en zich afvragen of hun functie over tien jaar nog wel bestaat. Dat betekent dat ze moeten investeren om relevant te blijven op de arbeidsmarkt, zeker nu we langer moeten doorwerken.”

Van Haagen benadrukt dat bedrijven jaarlijks miljoenen vrijmaken. “Ook de overheid stelt allerlei subsidies beschikbaar. Werknemers en leidinggevenden moeten zich realiseren dat er sprake is van snelle technologische vooruitgang. Het is naïef om te denken dat deze ontwikkeling geen effect heeft op jouw functie.”

Apart gesprek over toekomst

De verwachting is dat de krapte op de arbeidsmarkt de komende jaren aanhoudt. In verschillende sectoren blijft het lastig voldoende medewerkers te vinden.

Tegelijkertijd vragen grote maatschappelijke uitdagingen om extra personeel, zoals de bouw van extra woningen, uitbreiding van defensie en de groeiende zorgvraag. Het UWV roept werkgevers daarom op te investeren in de ontwikkeling van personeel.

Loopbaancoach Schoo vindt dat er beter gekeken moet worden naar wat de perspectieven zijn. “Het zou een goede zaak zijn als werknemers naast hun beoordeling ook een apart gesprek krijgen over hun toekomst. Daar valt veel winst te behalen.”

(bron: nu.nl)